BỐN MIÊU TẢ THỰC ĐỊA CỦA NHÀ NHÂN LOẠI HỌC VỀ XUNG ĐỘT MẸ CHỒNG - NÀNG DÂU
Chúng ta thường nghĩ mâu thuẫn mẹ chồng - nàng dâu xuất phát từ sự khác biệt tính cách hay sự ghen tuông vụn vặt. Nhưng dưới ống kính của nhà nhân loại học Margery Wolf khi nghiên cứu ở nông thôn Đài Loan đã mô tả mối quan hệ này hiện lên như một cuộc đấu tranh chính trị khốc liệt để giành quyền lực và sự an toàn.
- NGHI THỨC “KIỂM SOÁT” NGAY LỄ CƯỚI:
Mối quan hệ quyền lực này được “diễn tập” ngay trong ngày đầu tiên cô dâu bước về nhà chồng. Wolf mô tả một nghi thức đeo nhẫn đầy tính biểu tượng. Khi đeo nhẫn cưới, người lớn tuổi (đại diện cho nhà chồng, thường là mẹ chồng hoặc bà mối) sẽ cố gắng đẩy chiếc nhẫn qua khớp ngón tay của cô dâu một cách nhanh chóng và dứt khoát. Nếu chiếc nhẫn trượt qua dễ dàng, điều đó tượng trưng cho việc cô dâu sẽ bị nhà chồng “cầm cương”, dễ sai bảo và phục tùng mẹ chồng suốt đời. Theo lời khuyên của mẹ đẻ, cô dâu thường cố tình co ngón tay lại một chút để chiếc nhẫn không vào sâu, biểu thị ý chí không để bị bắt nạt và giữ lại chút quyền tự chủ cho mình.
- CÔ LẬP VỀ KHÔNG GIAN XÃ HỘI:
Khi mới về làm dâu, người phụ nữ trẻ bị đặt vào một bối cảnh xã hội hoàn toàn bất lợi. Cô không còn được gọi bằng tên riêng mà thường được gọi là “vợ thằng X” hoặc “dâu nhà ông Y”. Cô trở thành một chức năng hơn là một con người. Mọi công việc của con dâu (nấu ăn, giặt giũ, quét tước) đều diễn ra dưới sự giám sát của mẹ chồng. Wolf mô tả cảnh các bà mẹ chồng thường ngồi ở cửa hoặc sân chung, vừa làm việc vừa quan sát con dâu, sẵn sàng chỉ trích công khai nếu con dâu làm sai ý. Trong những năm đầu, con dâu hoàn toàn cô độc. Cô chưa có con trai để dựa vào, chồng thì thường lảng tránh xung đột, còn hàng xóm thì là “bạn của mẹ chồng”.
- CHIẾN THUẬT “DƯ LUẬN LÀNG XÔ:
Wolf mô tả dân tộc học về cách mẹ chồng sử dụng cộng đồng phụ nữ trong làng như một vũ khí. Mẹ chồng thường xuyên than phiền với hàng xóm về sự lười biếng, vụng về hoặc hỗn láo của con dâu. Những câu chuyện này lan truyền nhanh chóng, tạo áp lực xã hội buộc con dâu phải tuân thủ khuôn phép nếu không muốn bị cả làng chê cười. Phản ứng của con dâu thường là im lặng chịu đựng. Tuy nhiên, khi cô bắt đầu hòa nhập được với cộng đồng phụ nữ ở bờ sông (nơi giặt giũ) hay chợ, cô bắt đầu có thể rò rỉ những câu chuyện về sự khắc nghiệt của mẹ chồng để tìm kiếm sự cảm thông. Đây là lúc cán cân quyền lực bắt đầu dao động.
- CẠNH TRANH TÌNH CẢM CÔNG KHAI:
Wolf quan sát thấy sự ghen tuông của mẹ chồng không được che giấu mà thể hiện qua các hành vi cụ thể nhằm ngăn cản sự thân mật của vợ chồng trẻ. Trong các ngôi nhà truyền thống, vách ngăn rất mỏng. Mọi âm thanh thân mật đều có thể bị nghe thấy, khiến đôi trẻ e ngại. Mẹ chồng vẫn tiếp tục may quần áo, nấu món ăn yêu thích cho con trai và thường xuyên nhắc nhở con dâu rằng “cô không hiểu nó bằng tôi”. Khi con trai tỏ ra quá quan tâm đến vợ, mẹ chồng sẽ sử dụng “nước mắt” hoặc than vãn về sức khỏe để kéo sự chú ý của con trai trở lại phía mình, buộc anh ta phải chọn giữa “hiếu” (mẹ) và “tình” (vợ).
Kết:
Margery Wolf chỉ ra rằng, mẹ chồng trở nên cay nghiệt không hẳn vì bà xấu tính. Bà cũng từng là một nàng dâu khổ sở. Sự khắc nghiệt đó là cơ chế phòng vệ để bảo vệ thành quả quyền lực duy nhất mà bà đã mất cả đời để xây dựng. Đó là một vòng lặp bi kịch nơi “nạn nhân” của hôm qua trở thành “kẻ áp bức” của hôm nay.
Ảnh: Nghệ sĩ Hồng Nga đóng vai mẹ chồng 😆😆