Chào các bạn, chắc cũng đã lâu rồi chúng mình không mở lớp học thử nghiệm. Cũng vì bận bịu công việc để trang trải đời sống cá nhân quá.
Nhân dịp, Cao Vy về Sài Gòn chơi trong ngày hè. Tụi mình “bắt cóc” được Vy để có một buổi lớp học thử nghiệm ngắn từ 9h-12h trưa vào sáng Chủ nhật, 23/08/2026 tại Bình Thạnh.
Nói sơ chút về “lớp học thử nghiệm”, đúng tinh thần của “lớp học” theo kiểu “thử nghiệm”. Đây không phải theo mô hình kiểu thầy giảng - trò chép truyền thống, mà là nơi chia sẻ ý tưởng nghiên cứu chớm nở, đang nở và đã nở đến mọi người bên ngoài lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn với ngôn ngữ dễ hiểu, đơn giản và đặc biệt với cái đặt câu hỏi, thảo luận để có thể đưa kiến thức này phục vụ cho đời sống và công việc của mỗi cá nhân.
Một chút thông tin về Cao Vy nhé.
Cao Vy đang nghiên cứu hậu tiến sĩ tại Luxembourg Centre for Contemporary and Digital History (C²DH), University of Luxembourg.
Luận án Tiến sĩ của Vy (bảo vệ thành công tháng 6/2025 tại Aix-Marseille University, chuyên ngành History and Vietnamese Literature) khám phá hàng nghìn ấn phẩm thuộc địa bằng tiếng Pháp và tiếng Việt, được bảo quản tại Bibliothèque nationale de France (BnF).
Dù Cao Vy nghiên cứu Lịch sử nhưng cách tiếp cận của Vy lại là sử dụng khung lý thuyết của Nhân loại học. Chúng ta sẽ thấy câu chuyện liên ngành giữa Nhân loại học và Sử học.
Nghiên cứu các mạng lưới sách phi thị trường mở ra một hướng tiếp cận độc đáo vì nằm ngoài logic thương mại thông thường của hoạt động buôn bán sách. Những mạng lưới này lại là thành phần cốt yếu của lịch sử sách, đặc biệt trong bối cảnh thuộc địa ở Nam Kỳ. Việc biếu tặng sách phần lớn xuất phát từ người dân với các động cơ đa dạng: truyền bá tín ngưỡng, làm việc thiện, hoặc mang tính thương mại (quảng cáo). Hiện tượng này thể hiện rõ nhất ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.
Buổi chia sẻ này dựa trên lý thuyết về don (biếu tặng) của nhà nhân loại học Marcel Mauss, đây không chỉ là hành vi giao dịch mà là một thiết chế xã hội thiết lập nghĩa vụ hỗ tương và định hình quan hệ giữa người với người. Kết hợp với các phân tích của hai nhà nhân loại học là Florence Weber và Alain Testart về ranh giới giữa giao dịch phi tiền tệ/thị trường và quan hệ cá nhân, diễn giả sẽ làm rõ hai mạng lưới chính:
Mạng lưới trao phát miễn phí catalogue quảng cáo của các tiệm thuốc Bắc/Nam (thường tập trung ở Chợ Lớn), như Võ Đình Dần, Nhị Thiên Đường… Những tập catalogue này được in hàng chục nghìn bản (rất lớn so với mức in thông thường 2.000–3.000 bản), vừa quảng bá sản phẩm và diễn ngôn y học cổ truyền, vừa phổ biến văn hóa – văn học Nam Kỳ, đồng thời giúp các tiệm thuốc được xã hội thuộc địa thừa nhận (trong khi hành nghề cổ truyền thường bị hạn chế).
Hiện tượng biếu tặng sách tôn giáo (đặc biệt sách Phật giáo, sách tiên tri và sách sấm) từ thập niên 1930. Sách vừa là phương tiện truyền bá tín ngưỡng, vừa như “tiền tệ tượng trưng” trong nền kinh tế đạo đức, vận hành theo logic công đức và cứu chuộc. Cuốn sách buộc phải “di chuyển” liên tục vì giữ lại sách bố thí đồng nghĩa với chia sẻ/gánh nợ nghiệp của người cho. Ở đây, sách được hiểu như hiện thân vật chất của tín ngưỡng, củng cố các mối liên kết xã hội trong cộng đồng.
Hai câu hỏi trung tâm:
Làm thế nào để phân tích môi trường kinh tế và văn hóa đã tạo điều kiện cho hình thức sản xuất và phân phối sách hình thành?
Khái niệm về sách được định nghĩa lại ra sao khi nó vượt ra khỏi các quy luật thị trường, biến thành một công cụ quảng bá thương mại hoặc một vật phẩm phục vụ mục đích tôn giáo/tín ngưỡng?
Phân tích hai mạng lưới này mở ra hướng nghiên cứu rộng hơn về cách các ấn phẩm trở thành điểm khởi đầu và điểm tựa cho các hành vi kháng cự và tái chiếm hữu của người dân bản địa trong lĩnh vực thương mại, văn hóa và tôn giáo.
Lớp học thử nghiệm này là cơ hội quý để tiếp cận một góc nhìn mới mẻ, kết hợp lịch sử sách, nhân loại học và lịch sử thuộc địa Nam Kỳ qua công trình của Cao Vy.
Không gian khá khiêm tốn nên số lượng chỗ có hạn. Các bạn hãy INBOX chúng mình để đăng ký nhé.