Sau một đêm, chúng tôi đọc từng bình luận, từng share về tường. Có một nhóm bình luận theo kiểu như sau là các bạn sinh viên học ngành Xã hội bức xúc vì người khác nói ngành của họ thế này thế kia. Ví dụ có bạn học Tôn giáo học tự mỉa mai rằng là người khác hỏi học xong làm gì? Nói học xong “đi tu”.
Nhưng nói đi thì cũng phải nói lại, khi người khác hỏi về ngành của mình, “đụng” đến ngành của mình học. Mà bạn không thể trả lời cách hợp tình hợp lý, có lý lẽ để người ta hiểu thì cũng phải xem lại bốn năm Đại học thì bạn đã học những gì?
Bạn phải tự đặt câu hỏi, bạn vào trường Đại học vì gì? Vì danh tiếng của trường để lấy cái danh đó đi dạy văn cho học sinh giỏi lớp 12 về Lévi-Strauss, Foucault, Marx để lùa gà cho dễ? Hay rớt ngành nào đó nên chọn đại? Hoặc là thấy crush học ngành này nên theo? Thậm chí, không có biết thích gì, vô học đại?
Chúng ta không thể cứ trách quần chúng hiểu sai về ngành Khoa học xã hội, hay hiểu lầm Nhân loại học là “xem tướng” được. Chúng ta nên cố gắng “truyền thông” cho mọi người hiểu ngành chúng ta làm gì? Và có giá trị gì cho xã hội?
Nếu dưới góc độ một người làm Nhân loại học Tôn giáo, chúng tôi sẽ áp dụng kiến thức đã học vào đời sống. Chúng tôi sẽ giải thích trong đời sống thế tục thì khái niệm “thiêng” và “phàm” của Durkheim được áp dụng như thế nào? Ví dụ “khăn rằn” có phải biểu tượng “thiêng” của văn hóa Nam bộ không? Tại sao nhiều người lại tranh luận xoay quanh khăn rằn khi phim Đất rừng phương Nam được công chiếu? Các Idol có phải là “thiêng” không? Để mà các fan tôn thờ, hâm mộ và phẫn nộ khi Idol dính phốt (G-Dragon sử dụng chất cấm gần đây). Khái niệm “nghi lễ” có thể giải thích được cho việc các nhân viên hát và sáng tác bài ca tặng sếp đang hot trend tiktok không? Việc hát tặng sếp vậy có phải như là “nghi lễ” củng cố công ty đó và quyền lực của sếp, gắn kết mọi nhân viên với nhau chăng? Nếu tôi học một ngành Tôn giáo, tôi vào công ty của anh chị, tôi sẽ dùng kiến thức gì giúp cho hệ thống ở đây vận hành và các phòng ban không bị xung đột với nhau? Những vị sư Khmer rất cấm kỵ việc phụ nữ động vào họ, nếu nữ động vào thì họ phải làm lễ thanh tẩy. Nếu bạn là nhân viên ở bệnh viện có bằng cấp về tôn giáo thì hãy cố vấn cho lãnh đạo là không nên cho Y tá nữ hỗ trợ cho các nhà sư Khmer mà thay bằng Y tá nam.
Sắp tới là lễ dâng y Kathina của người Khmer. Bằng cấp người học về tôn giáo, bạn hiểu rằng ngày lễ đó của người Khmer cầu mong sự yên ấm, bình an cho gia đình, dâng y lên chư tăng. Bạn cố vấn cho một công ty nước giải khát tiếp cận địa phương có người Khmer sinh sống chạy quảng cáo chúc mừng ngày lễ của họ hướng về gia đình, cộng đồng.
Để trả lời câu hỏi đó chỉ có việc là từ khi ngồi trên ghế nhà trường thì sinh viên phải chịu đọc, viết và học hỏi. Nhưng điều này không dễ gì cho sinh viên hiện nay, cơm áo gạo tiền, quá nhiều thú vui, nhà có điều kiện tí thì đi chơi mỗi ngày.
Hãy thử nghĩ, nếu mọi người thấy những kiến thức trừu tượng các bạn học, có thể áp dụng vào việc thay đổi các nhóm người, tổ chức, cộng đồng hay thậm chí hành vi tiêu dùng của quần thể lớn. Vậy thì có ai còn hiểu lầm những thứ bạn đang học nữa không?