Trong tấm ảnh bạn đang thấy là ở khu Hill Cut, thành phố Freetown, Sierra Leone, gia đình Kabia đau đớn khóc thương khi thi thể đứa con gái mới sinh của họ được đưa đi bởi đội an táng an toàn.
Đây đáng lẽ phải là khoảnh khắc hạnh phúc nhất đời người, khi gia đình chào đón thành viên mới. Nhưng dịch Ebola đã cướp đi sinh mạng bé nhỏ ấy chỉ sau 1 ngày chào đời. Nỗi mất mát này càng thêm đau đớn khi gia đình Kabia thậm chí không được phép ôm con lần cuối, không thể tổ chức tang lễ theo phong tục cho con yên nghỉ. Bởi giữa “tâm bão” Ebola, chính phủ Sierra Leone buộc phải coi mọi ca tử vong là nghi nhiễm và phải an táng theo quy trình an toàn nghiêm ngặt.
Có lẽ chỉ những ai làm cha mẹ mới có thể thấu hiểu nỗi đau mất đi đứa con thơ. Đau đớn hơn, khi không được phép chia tay con một cách trọn vẹn. Nhưng đó là thực tại tàn nhẫn mà hàng nghìn gia đình tại Sierra Leone phải chịu đựng trong cơn cuồng nộ của Ebola.
Một cơn ác mộng y tế bắt đầu bùng phát ở Tây Phi vào năm 2013 chính là đại dịch Ebola tồi tệ nhất trong lịch sử. Các nhân viên y tế từ khắp nơi trên thế giới đổ xô đến “tâm chấn”, quyết tâm ngăn chặn virut chết chóc lan rộng. Họ mang theo những kiến thức y học tiên tiến nhất, những chiến lược được xây dựng dựa trên nền tảng khoa học vững chắc. Tuy nhiên, họ đã gặp phải một rào cản nằm ngoài sự hiểu biết của y học: niềm tin và phong tục của người dân địa phương.
Người dân Châu Phi có cách hiểu riêng về căn bệnh quái ác này. Họ gắn bó với những nghi lễ tang ma truyền thống, nơi họ được ở bên và tiễn đưa người thân lần cuối. Nhưng các chiến lược phòng chống dịch bệnh lúc bấy giờ không mấy quan tâm đến điều này. Các biện pháp kiểm dịch nghiêm ngặt được áp dụng, bệnh nhân bị cách ly hoàn toàn với người thân. Những người đã khuất được chôn cất vội vã, không kèn không trống, thậm chí không có sự hiện diện của gia đình.
Người dân địa phương cảm thấy bị tổn thương. Họ không còn được chăm sóc người thân trong những giây phút cuối đời. Các phong tục thiêng liêng bị coi thường và chà đạp. Sự hoài nghi và bất mãn âm ỉ, rồi bùng phát. Nhiều người sợ hãi bỏ trốn khỏi khu cách ly, mang mầm bệnh về làng. Một số giấu diếm bệnh nhân và tổ chức tang lễ lén lút. Dịch bệnh bùng phát dữ dội hơn bao giờ hết.
Một bài học đắt giá cho các “chiến binh” chống dịch: kiến thức khoa học tối tân không phải lúc nào cũng đủ, nếu thiếu đi sự thấu hiểu và tôn trọng văn hóa, phong tục địa phương. Và những người giúp họ nhận ra điều này không ai khác chính là các nhà nhân loại học.
Với kiến thức và kĩ năng thu thập thông tin, phân tích bối cảnh văn hóa xã hội, các nhà nhân loại học như những “sứ giả” giúp nối liền khoảng cách giữa người dân và nhân viên y tế. Họ lắng nghe và thấu hiểu những lo lắng, đau buồn, mất mát mà cộng đồng phải gánh chịu. Họ cố gắng tìm ra tiếng nói chung giữa yêu cầu phòng chống dịch bệnh và mong muốn được an ủi tinh thần, tôn vinh các giá trị văn hóa của người dân.
Nhờ có sự tham gia của các nhà nhân loại học, các quy trình chăm sóc và mai táng bệnh nhân Ebola dần được điều chỉnh phù hợp hơn với bối cảnh địa phương. Người dân cũng bớt hoài nghi và nhiệt tình hợp tác hơn trong cuộc chiến chống lại “giặc dữ” Ebola. Cuối cùng, đại dịch cũng dần được kiểm soát.
Câu chuyện này cho thấy vai trò quan trọng của nhân loại học trong các nỗ lực ứng phó với khẩn cấp y tế công cộng. Khi các chuyên gia y tế và nhà nhân loại học chung tay, khoảng cách văn hóa sẽ được thu hẹp, các chiến lược ứng phó sẽ “dễ thở” và đi vào lòng dân hơn. Bởi một cuộc chiến chống dịch chỉ thực sự thành công khi được cả cộng đồng ủng hộ và tham gia.
Khám Phá Sức Mạnh Của Sự Đồng Cảm Qua Bộ Phim Nhân Loại Học “Sống Sót”
Bạn đã sẵn sàng cho một hành trình xúc động đến tận cùng nỗi đau của nhân loại và khám phá sức mạnh của hy vọng chưa? Tháng 5 này, hãy cùng Kulavietnam thắp lên ngọn lửa đồng cảm và thấu hiểu với bộ phim nhân loại học “Sống Sót” đầy nhân văn về cuộc khủng hoảng Ebola tồi tệ nhất lịch sử tại Tây Phi. Hãy tưởng tượng bạn là một người dân Tây Phi bình thường, đang phải đối mặt với một đại dịch chết chóc, khi mà hệ thống y tế yếu kém, niềm tin lung lay và mâu thuẫn văn hóa với các tổ chức cứu trợ càng khiến tình hình thêm tồi tệ. Liệu bạn sẽ làm gì để bảo vệ gia đình, người thân và chính mình?
“Sống Sót” sẽ đưa bạn sống trong chính bi kịch éo le đó, qua những thước phim chân thực và xúc động của các nhà làm phim địa phương. Bộ phim sẽ mang bạn đến gần hơn với cuộc sống, nỗi niềm của những con người xa lạ nhưng đầy dũng cảm ấy. Từ đó, bạn sẽ thấu hiểu hơn nỗi đau mà họ từng trải, sự hy sinh mà các nhân viên y tế phải chịu đựng, và cả những nỗ lực cứu trợ đầy tình người giữa tâm dịch.
Chiếu phim Sống Sót tại Hà Nội: 10/05, 11/05, 12/05. Vào lúc 19:30-21:30
Đăng ký Hà Nội inbox cú pháp: xem phim nhân loại học Hà Nội