SẠT LỞ Ở ĐÈO BẢO LỘC: ĐÃ ĐẾN LÚC CẦN NGHĨ LẠI THẢM HỌA THIÊN NHIÊN LÀ TÀI SẢN CHUNG?
Ngày 30/07/2023, việc sạt lở ở đèo Bảo Lộc là một trong những vụ sạt lở được báo chí nhận định là vụ sạt lở nghiêm trọng nhất 20 năm qua ở Đà Lạt đã đem lại rất nhiều đau thương cho những nạn nhân và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc lưu thông giao thông tại khu vực Tây Nguyên
Sau đó, Phó thủ tướng là Trần Quang Lưu chỉ đạo phải nhanh chóng xây đường cao tốc để phá thế độc đạo của con đường đèo Bảo Lộc cũng như thúc đẩy việc lưu thông phát triển kinh tế ở Tây Nguyên.
Giải pháp xây dựng đường theo chúng tôi đó chỉ là cách ứng phó tạm thời. Vì khu vực Tây Nguyên là nơi rất nhiều đèo, sớm muộn với việc biến đổi khí hậu bất thường như vậy có thể xảy ra những vụ sạt lở nghiêm trọng khác tại nhiều điểm. Trong một tháng mà Đà Lạt nói riêng và Lâm Đồng nói chung xảy ra hai vụ sạt lở nghiêm trọng thì tình trạng thiên nhiên ở đây rất cần báo động. Cách lâu dài để giải quyết vấn đề này là thay đổi cách suy nghĩ về việc ứng xử và canh tác môi trường hiện nay.
Trong hơn 10 năm qua, trồng rau lồng kính ở Đà Lạt như là mô hình kinh tế nông nghiệp được ví von sự phát triển, lợi nhuận cao và nó đã nảy nở ồ ạt chiếm phần lớn Đà Lạt. Khi thành phố Đà Lạt đã không còn chỗ chứa cho các lồng kính ấy thì lại mở rộng ra các vùng ven như Lạc Dương chẳng hạn. Việc theo đuôi lợi nhuận một cách không kiểm soát và chưa có biện pháp giải quyết thấu đáo từ cơ quan có thẩm quyền tại địa phương đã làm cho nhiều mảng rừng ở Đà Lạt mất đi để nhường chỗ cho kinh doanh nông nghiệp. Cuối cùng cuối năm vừa qua, Lâm Đồng dự kiến thời gian tới có khả năng chi hơn 178 tỉ đưa nhà kính ra khỏi nội ô Đà Lạt.
Nhà nữ kinh tế học Elinor Ostrom đã từng đưa ra khái niệm “tài sản chung” cho những thứ tài nguyên tích cực là hồ, rừng, đồng cỏ, v.v. Những thứ này xung quanh các cộng đồng. Các cộng đồng đó tự tổ chức để mang lại lợi ích cùng nhau mà không làm họ kiệt quệ,
Triết gia người Pháp là Alexandre Monnin vừa ra mắt cuốn sách « Politiser le renoncement » . Trong đó, ông dựa vào ý tưởng Elinor Ostrom để đưa ra khái niệm “Tài sản chung tiêu cực”. Ông cho rằng loài người ảo tưởng rằng có thể giải quyết vấn đề khủng hoảng khí hậu bằng giải pháp công nghệ hoặc là từ bỏ công nghệ, ông cho rằng cả hai giải pháp trên không đưa ta giải quyết được vấn đề khí hậu. Khái niệm “tài sản chung tiêu cực” mà Alexandre Monnin đưa ra là kêu gọi mọi người nghĩ lại là những vùng đất ô nhiễm, nhà máy bỏ hoang, chất thải từ nhà máy, hay sạt lở do việc trồng vô tội vạ ngay rừng phòng hộ, nó không phải lỗi của bất kỳ cá nhân hay cộng đồng địa phương nào, sản phẩm thừa hưởng mang tính tiêu cực đó đều là tài sản chung của chúng ta, chúng ta có trách nhiệm giải quyết cái tài sản chung tiêu cực ấy. Như việc sạt lở ở đèo Bảo Lộc không chỉ là câu chuyện của riêng chính quyền địa phương Lâm Đồng hay người dân khu vực Bảo Lộc, Lâm Đồng, hay Đà Lạt mà cần sự giải quyết của tất cả mọi người.
Triết gia Alexandre Monnin cho rằng những thực hiện cải cách biến đổi khí hậu vẫn phải lắng nghe tiếng nói và tôn trọng tiếng nói từ cấp cơ sở của người dân địa phương bị ảnh hưởng trực tiếp từ môi trường. Ông còn kêu gọi chúng ta và nhà nước phải xác định được tham vọng tác động đến môi trường như thế nào? Phải dám thực hiện các chiến lược mạnh mẽ như đóng cửa hoặc từ bỏ những dự án có thể gây ảnh hưởng đến môi trường. Cuối cùng, vai trò của nhà nước rất cần thiết trong việc điều phối lại vấn đề an ninh khí hậu hiện nay bằng biện pháp mạnh mà không đẩy nhóm yếu thế ra ngoại vi.