Dạo gần đây, thành viên của nhóm chúng tôi có trải nghiệm tại ba khu vực: Măng Đen, Cần Giờ và Đà Lạt
Điểm chung của ba khu vực này hiện nay là hiện tượng “sốt đất”.
Sau khi vương quốc khí hậu Đà Lạt bị “băm nát” bởi lồng kính trồng rau. cùng với việc xây dựng bất động sản nhà nghỉ một cách vô tội vạ và không kiểm soát đã làm cho Đà Lạt nóng dần lên, cũng như mất điểm trong mắt khách du lịch. Măng Đen đang là cái “phao cứu sinh” của nhiều tay bất động sản trong việc nghĩ rằng đầu cơ biến nơi này thành khu du lịch theo kiểu Đà Lạt. Khí hậu Măng Đen không khác gì Đà Lạt. Điều này dẫn đến rất nhiều vụ xây biệt thự và bán đất trái phép, thậm chí trong đất rừng được bảo vệ.
Cần Giờ khi nghe tin dự án sẽ trở thành Cảng Trung chuyển quốc tế thì cơn sốt đất cũng được báo chí đưa lên. Điều thú vị, Cần Giờ là khu dự trữ sinh quyển. Nó là lá phổi xanh còn sót lại của thành phố Hồ Chí Minh với hệ thống rừng ngập mặn vô cùng đa dạng. Rừng ngập mặn đóng một vai trò quan trọng trong việc nâng cao hệ sinh thái của vùng bãi triều và các hệ sinh thái xung quanh. Rừng ngập mặn ở Cần Giờ đóng vai trò là vùng đệm, ngăn xói mòn bờ biển và lọc trầm tích. Chúng cung cấp môi trường sống và thức ăn cho nhiều loài khác nhau, bảo vệ các vùng nội địa khỏi triều cường và sóng thần, đồng thời cung cấp các nguồn tài nguyên như gỗ, than và thuốc cho con người sử dụng. Một vấn đề cũng được báo chí trong nước đặt ra là việc xả thải của dự án phát triển có tác động đến hệ sinh thái của Cần Giờ ? Bài toán để giải quyết việc này thế nào?
Chúng ta hãy nhớ rằng nhiều cộng đồng địa phương đã ở vùng đất này rất lâu đời. Người Xơ Đăng ở Măng Đen, người K’ho ở Đà Lạt, người Khmer ở Cần Giờ. Họ đều có cách ứng xử với sinh thái mà chúng ta đã bỏ quên và không học hỏi từ chính họ. Đối với những cộng đồng bản địa ấy, rừng đối với họ là “rừng ma”, nguồn nước cho cả làng ngay ở đó. Những cái cây mà người Kinh cho là “gỗ quý” thì lại là có những con ma trên ngọn cây vì thế họ không thể chặt để xây nhà.
Thật sự, phần lớn người trẻ làm việc và học tập ở đô thị. Chúng ta càng ngày càng cảm thấy sự xa lạ với rừng. Cách nhìn về rừng trong mắt chúng ta thường huyền tưởng những gì kỳ bí, những tộc người kỳ lạ có thể “bắt” chúng ta về làm vợ. Tại đô thị, những tòa cao ốc che lấp đi tàm nhìn về việc hệ sinh thái đang bị hủy hoại bởi tác động của con người. May mắn hơn, rừng là nơi du lịch, nghỉ ngơi và tạo những tấm ảnh đẹp đăng lên mạng xã hội. Nhưng những điều này cũng chỉ là một bước chạm khẽ với tự nhiên.
Trên thế giới hiện nay, nhiều quốc gia đã trao tư cách pháp nhân cho môi trường sống như các lưu vực sông như sông Whanganui ở New Zealand, Magpie ở Quebec hoặc Atrato ở Colombia . Vậy Việt Nam thì sao? Chúng ta có nên coi tự nhiên như rừng, sông, đèo như thực thể sống và cần được trao tư cách pháp nhân? Trước những biến động thiên nhiên ngay càng cực đoan lên và tác động của con người lên môi trường chưa có dấu hiệu ngừng lại.