Chào các bạn, nếu các bạn quan tâm đến lịch sử văn hoá người Hoa ở Tây Nam Bộ thì kênh youtube Di Sản Văn Hoá Người Hoa là nơi các bạn nên ghé thăm.
Kênh được phát triển bởi những nhà nghiên cứu, cũng là những người bạn và đồng nghiệp của chúng tôi. Thông qua phương pháp Sử Kể - Oral History, những nhà nghiên cứu đã tái dựng lại một lịch sử văn hoá người Hoa đầy thú vị ở Gò Công từ trước 1975 đến nay.
Thông qua cuộc phỏng vấn với những người Hoa lão thành ở Gò Công, các bạn sẽ khám phá câu chuyện di cư của người Hoa đến Gò Công có thể được thấy rõ qua ký ức của ông Lưu Huệ, người kể lại việc di cư vào năm 1932 bằng “ba chiếc tàu” cũng là nguồn gốc của cụm từ “Ba Tàu” trong tiếng Việt. Người Hoa di cư đến đây theo hai luồng chính: một từ Mỹ Tho đường bộ, một qua khu vực Cầu Nổi vào Tân Trung. Họ định cư thành các cộng đồng riêng biệt theo ngôn ngữ và vùng miền: Tiều Châu, Phước Kiến, Quảng Đông, Phước Châu và Khách Gia (Hẹ).
Mỗi nhóm người Hoa có những nghề nghiệp đặc trưng: người Tiều Châu làm bánh và buôn trà, người Khách Gia chuyên về thuốc bắc, người Quảng Đông làm cơ khí và hàng tiện. Điều này thể hiện qua câu chuyện của ông Lưu Huệ về gia đình buôn thuốc, hay ông Trương Phước về việc kinh doanh tạp hóa. Họ duy trì những nghề này qua nhiều thế hệ, tạo nên đặc trưng văn hóa riêng của từng cộng đồng.
Trước 1975, cộng đồng người Hoa tại Gò Công có hai trường dạy tiếng Trung, phản ánh sự chú trọng vào việc giữ gìn ngôn ngữ và văn hóa gốc. Tuy nhiên, qua lời kể của ông V.N. An, ta thấy được sự thay đổi qua các thế hệ - từ thế hệ ông bà chỉ nói tiếng mẹ đẻ, đến thế hệ con cháu dần chuyển sang song ngữ và cuối cùng là ưu tiên tiếng Việt. Điều này phản ánh quá trình hội nhập văn hóa tự nhiên của cộng đồng.
Năm 1975 là một bước ngoặt lớn đối với cộng đồng người Hoa tại Gò Công. Nhiều người chọn con đường vượt biên, như trường hợp của ông Quách Vỹ Văn, người đã định cư tại Mỹ từ 1979 đến 2022. Những người ở lại, như ông Trương Phước, phải đối mặt với nhiều thay đổi về chính sách và xã hội, buộc phải thích nghi để tồn tại và phát triển.
Dù số lượng người Hoa giảm đáng kể (từ hàng nghìn hộ xuống còn vài chục hộ), cộng đồng vẫn duy trì được nhiều hoạt động văn hóa truyền thống. Điều này thể hiện qua việc duy trì các hội quán, tổ chức lễ hội (như lễ cúng rằm tháng giêng), và các hoạt động từ thiện xã hội. Đặc biệt, như ông Trương Phước chia sẻ, họ theo tôn chỉ “tiền của ông là tiền của xã hội phải trả về cho xã hội”, thể hiện tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng.
Qua các câu chuyện, ta thấy được sự thay đổi trong định hướng phát triển của cộng đồng người Hoa. Thế hệ trẻ ngày nay được khuyến khích theo đuổi giáo dục đại học, thậm chí du học nước ngoài, thay vì chỉ tập trung vào kinh doanh như trước đây. Điều này phản ánh sự thích nghi của cộng đồng với xu hướng phát triển của xã hội hiện đại, trong khi vẫn cố gắng duy trì bản sắc văn hóa riêng của mình.
[Link kênh phía dưới bình luận]