SỨC MẠNH TỪ KHÔNG GIAN THIÊNG: NHÌN TỪ GÓC ĐỘ NGƯỜI HOA THỰC HÀNH TÍN NGƯỠNG THỜ BÀ THIÊN HẬU
Năm 1679, tổng binh Cao Lôi Liêm của nhà Minh là Trần Thượng Xuyên, phó tướng Trần An Bình và tổng binh Long Môn là Dương Ngạn Địch, phó tướng Hoàng Tiến cùng với hơn 3000 thuộc hạ, gia quyến và thương nhân đã dùng hơn 100 thuyền trốn khỏi Trung Quốc, đến Đà Nẵng thuộc phạm vi thế lực của chúa Nguyễn Phúc Tần. Chúa Nguyễn đã cho họ tị nạn và phái họ đến khai phá các vùng ở phía nam là tỉnh Đồng Nai ngày nay, khu vực Chợ Lớn (TPHCM) và vùng Mỹ Tho thuộc tỉnh Tiền Giang. Chính những nhóm người Hoa đầu tiên đặt chân đến Đồng Nai đã mang tín ngưỡng thờ Ma Tổ hay còn gọi là thờ Bà Thiên Hậu đến vùng đất này. Sắp tới đây vào 14 và 15 tháng Giêng, khách thập phương sẽ đến làm lễ ở các đền thờ Bà Thiên Hậu.
Đền thờ liên quan Bà Thiên Hậu trong cộng đồng người Hoa, người Việt và người Minh Hương tại Việt Nam thể hiện rõ nét vai trò đa chiều của một không gian văn hóa-xã hội. Các đền thờ này không chỉ đơn thuần là nơi thờ phụng mà còn là trung tâm kết nối cộng đồng và duy trì bản sắc văn hóa. Người Hoa sử dụng đền thờ như một công cụ duy trì sức mạnh văn hóa và kinh tế. Có thể thấy cộng đồng người Hoa đã khéo léo thiết lập một sức mạnh văn hoá kép thông qua không gian đền thờ. Ở lớp thứ nhất, người Hoa duy trì thực hành tín ngưỡng truyền thống thông qua việc bảo tồn nghi lễ thờ cúng Bà Thiên Hậu theo đúng chuẩn mực văn hóa gốc. Điều này được thể hiện qua việc các hội quán Thiên Hậu không chỉ xây dựng điện thờ mà còn duy trì đầy đủ các nghi thức tế lễ truyền thống. Ở lớp thứ hai, người Hoa xây dựng một thực hành văn hóa-giáo dục song song thông qua việc xây trường học Hoa văn và các đoàn thể văn hóa, tạo nên một không gian sức mạnh văn hóa toàn diện.
Ngoài ra, đền thờ Bà Thiên Hậu là nơi tạo ra mạng lưới xã hội và vốn xã hội, đền thờ đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối cộng đồng. Điều này thể hiện rõ qua việc tại các hội quán Thiên Hậu, người Hoa thường tổ chức các hoạt động tế lễ chung và thiết lập cơ chế mỗi gia đình luân phiên phụ trách tổ chức các hoạt động tín ngưỡng để giao lưu, liên lạc tình cảm, tăng cường nhận thức văn hóa và sức mạnh đoàn kết dân tộc.
Trong khi đó, người Việt tiếp nhận có chọn lọc, thay vì tiếp nhận Bà Thiên Hậu như một khái niệm cố định và bất biến, người Việt đã tạo ra một quá trình dịch chuyển và tái định nghĩa linh hoạt. Họ đã khéo léo đặt Bà Thiên Hậu vào một mạng lưới ý nghĩa quen thuộc khi họ coi Mã Tổ Thiên Hậu giống như Quan Âm Bồ Tát trong Phật giáo và tương tự như Thánh Mẫu hoặc Ngũ Hành Nương Nương. Quá trình này tạo ra một “khoảng trống ý nghĩa” cho phép văn hóa bản địa tự định vị và tái kiến tạo ý nghĩa theo cách riêng của mình.
Chúng ta có thể thấy đền thờ của người Hoa đã trở thành một “không gian thứ ba” như là một không gian đàm phán liên tục về ý nghĩa và quyền lực văn hóa. Đây không phải là sự áp đặt một chiều của văn hóa gốc, cũng không phải là sự phủ nhận hoàn toàn, mà là một quá trình đàm phán phức tạp và linh hoạt giữa các nền văn hóa trong bối cảnh ở Nam bộ.
Lớp Học Trải Nghiệm: Du Xuân Vạn Lý tổ chức vào 15/02 và 16/02 (Thứ bảy và Chủ nhật) như là một hành trình khám phá đầu Năm Mới và tìm hiểu sâu sắc về dấu ấn văn hóa người Hoa trong quá trình khai phá, xây dựng nên vùng đất Biên Hòa thịnh vượng. Hiện nay lớp học còn chỉ còn chưa đến 5 chỗ trống. Nếu bạn nào từng tham gia các khoá học kulavietnam và muốn đồng hành với chúng tôi trong hành trình khám phá này với hầu bao hợp lý thì hãy inbox cho chúng tôi. Thông tin chi tiết dưới bình luận.