Ngày 28 tháng 1 năm 2025, học giả, sử gia, nhà nghiên cứu giáo dục và văn hóa Lê Thành Khôi đã ra đi ở tuổi 101. Sự ra đi của ông đánh dấu sự mất mát to lớn không chỉ với giới nghiên cứu Việt Nam mà còn với cộng đồng học thuật Pháp ngữ.
Sinh năm 1923 tại Hà Nội, Giáo sư Lê Thành Khôi là một trong những học giả Việt Nam tiêu biểu hoạt động trong môi trường nghiên cứu quốc tế, đặc biệt tại Pháp. Ông bảo vệ tiến sĩ kinh tế tại Paris năm 1949, tốt nghiệp Học viện Luật pháp Quốc tế tại Hà Lan, và lấy bằng cử nhân văn chương tại Đại học Sorbonne. Cả cuộc đời ông gắn bó với giảng dạy và nghiên cứu, trở thành một trong những tiếng nói quan trọng về lịch sử và văn minh Việt Nam trong giới học thuật Pháp.
Ông là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu đồ sộ, tác phẩm tiêu biểu của ông về lịch sử Việt Nam là Le Viêt-Nam, Histoire et Civilisation (1955) và Histoire du Viêt Nam des origines à 1858 (1982), được xem là nền tảng quan trọng cho giới nghiên cứu Việt Nam học. Cuốn sách này đã được dịch sang tiếng Việt và xuất bản với tên Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX (Nhã Nam, 2014), giúp độc giả trong nước tiếp cận một góc nhìn hàn lâm quốc tế về lịch sử dân tộc.
Ngoài sử học, ông còn có những đóng góp lớn trong nghiên cứu giáo dục và phát triển kinh tế, đặc biệt là lý thuyết về kinh tế giáo dục, nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong tăng trưởng kinh tế. Các tác phẩm như L’Éducation et Civilisations (1995, 2001) và L’Industrie de l’Enseignement (1968) đã đặt nền móng cho nghiên cứu giáo dục so sánh.
Với những cống hiến vượt bậc, Giáo sư Lê Thành Khôi được vinh danh bởi nhiều tổ chức quốc tế và được xem là một trong những học giả Việt Nam có ảnh hưởng lớn nhất trong giới nghiên cứu Pháp ngữ về lịch sử và văn hóa Việt Nam. Ông không chỉ để lại một di sản tri thức phong phú mà còn mở đường cho nhiều thế hệ tiếp theo trong lĩnh vực Việt Nam học.
Sự ra đi của ông là một mất mát lớn, nhưng những công trình của ông sẽ tiếp tục sống mãi, soi sáng con đường nghiên cứu về lịch sử và văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Xin kính cẩn nghiêng mình trước một trí thức lớn của thời đại.