GIÁO SƯ CAO HUY THUẦN QUA ĐỜI, ĐỂ LẠI NHỮNG ĐÓNG GÓP QUAN TRỌNG CHO HỌC THUẬT MIỀN NAM VIỆT NAM
Chúng tôi vừa nghe tin một trí thức miền Nam lại ra đi là Giáo sư Cao Huy Thuần, nhà nghiên cứu nổi tiếng về lịch sử và xã hội học tôn giáo của Việt Nam, đặc biệt đóng góp rất lớn cho nghiên cứu Phật học ở Việ Nam đã qua đời vào lúc 23 giờ 26 phút ngày 07/07/2024 tại Paris, Pháp, hưởng thọ 87 tuổi.
Giáo sư Cao Huy Thuần sinh năm 1937 ở Huế, tốt nghiệp Đại học Luật Sài Gòn (1955-1960) và từng giảng dạy tại Đại học Huế (1962-1964) trước khi du học tại Pháp. Ông nhận bằng Tiến sĩ của Đại học Paris năm 1969 và trở thành giáo sư chính trị học tại Đại học Picardie cho đến khi về hưu.
Là một học giả miền Nam nổi bật trước năm 1975, Giáo sư Cao Huy Thuần dành trọn cuộc đời để nghiên cứu, giảng dạy và viết nhiều tác phẩm. Ông để lại hàng loạt công trình có giá trị về lịch sử, tư tưởng và tôn giáo, đặc biệt là hai tác phẩm được đánh giá là nền tảng trong lĩnh vực nghiên cứu của ông.
Đầu tiên là luận án tiến sĩ “Giáo sĩ thừa sai và chính sách thuộc địa của Pháp tại Việt Nam, 1857-1914” (Christianisme et colonialisme au Vietnam), trong đó ông phân tích một cách sâu sắc mối quan hệ giữa Thiên Chúa giáo và chủ nghĩa thực dân Pháp. Đây là công trình mang tính bước ngoặt, làm sáng tỏ một giai đoạn lịch sử phức tạp của Việt Nam dưới góc nhìn của một sử gia tài ba.
Công trình thứ hai “Tôn giáo và xã hội hiện đại” được coi là cuốn sách kinh điển về xã hội học tôn giáo dành cho thế hệ sinh viên chúng tôi. Nhiều thế hệ sinh viên chúng tôi trong ngành khoa học xã hội quan tâm đến tôn giáo đều xem tác phẩm này là sách gối đầu giường, giúp sinh viên nắm bắt những khái niệm và lý thuyết nền tảng của môn học. Sách còn đi vào phân tích những vấn đề thực tiễn về tôn giáo trong xã hội đương đại.
Ngoài ra ông còn nhiều công trình khác liên quan đến phân tích chính trị của châu Âu.
Sự ra đi của Giáo sư Cao Huy Thuần để lại niềm tiếc thương vô hạn trong cộng đồng khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam nói chung và của miền Nam nói riêng. Đặc biệt sách của Giáo sư Cao Huy Thuần về Phật giáo đã lan tỏa rất nhiều đến đại chúng. Tên tuổi và những cống hiến trí tuệ của ông sẽ luôn được ghi nhớ và tri ân. Các công trình của ông vẫn tiếp tục là nguồn tài liệu quý báu, soi sáng cho những nghiên cứu về lịch sử, tôn giáo và xã hội học trong tương lai.